Adrian Plass: humoristische twijfelaar
'Dit is een tijd van spannende verwachting'
Hij staat bekend als humoristisch en scherp, maar ziet zichzelf eerder als een serieuze twijfelaar op zoek naar de waarheid. Je mag hem niet in een hokje stoppen. Daar ageert hij fel tegen in al zijn boeken. Naar de komende kerstdagen ziet hij niet uit. Het zijn vooral de weken ervoor die een spannende verwachting bij Adrian Plass oproepen. 'Er staat iets te gebeuren!'.
We ontmoeten Adrian Plass in het landelijke Hailsham in Engeland, waar hij al jaren woont met zijn vrouw Bridget. De kinderen zijn inmiddels de deur uit, dus het grote Engelse huis met de knapperende openhaard is helemaal van hen. De deur van zijn werkkamer staat op een kier: ,,Kijk maar niet naar binnen, het is daar een heilige chaos,'' bromt de kolossale man.

Geen humor
In Nederland is hij geliefd en gehaat, weet Plass. ,,Veel Nederlanders begrijpen mijn humor niet. Het zou een belediging voor het serieuze geloof zijn, daarover mag je niet grappig doen. Over de hel willen Nederlanders liever helemaal niet praten. Als de vertaler het woord vervloekt moet uitspreken, kijkt hij altijd een beetje angstig.'' Hij verzint de grappen niet zelf, benadrukt Adrian. ,,Veel van de humor komt gewoon uit het gadeslaan van mensen en situaties. Ik maak me voortdurend zorgen over de waarheid die boven tafel moet komen. Dat is een soort obsessie voor mij.''

Waar komt die obsessie vandaan?
,,Waarschijnlijk uit mijn jeugd. Ik groeide op in een moeilijk gezin en moest altijd bemiddelen in de conflicten tussen mijn vader en moeder. Ze beschuldigden elkaar van dingen die vaak niet klopten en er waren veel leugens. Continu moest ik ontdekken wie nu eigenlijk gelijk had.''

In het boek 'De groeipijnen van Adrian Plass' beschrijft u uw vader als een zeer moeilijke man. Ziet u een tegenstelling tussen uw eigen vader en uzelf als vader?
,,Dat is, Godzijdank, wel het geval. Mijn vader was niet lichamelijk ingesteld en toen wij opgroeiden als kinderen, verloor hij alle communicatie met ons. Dat is bij mijn kinderen wel anders. Ik omhels ze, ik praat met ze. Net als mijn vader ben ik ook een man vol zorgen, maar ik heb geleerd er beter mee om te gaan. Ik zal niet in mijn zorgen verdrinken.''

Er was een tijd dat Plass wel bijna in zijn zorgen verdronk. Twintig jaar geleden kwam hij in een burn out terecht. Hij gaf zijn werk als begeleider van moeilijk opvoedbare kinderen op en begon zijn frustraties van zich af te schrijven. Het resulteerde in Het bezoek, één van zijn meest succesvolle boeken. Ook schrijft hij in die tijd de autobiografie De groeipijnen van Adrian Plass.

Hij heeft in die periode veel bijzondere lessen geleerd. ,,Oswald Chambers zei eens in een meditatie over op het water lopen: 'Een christen moet ontdekken dat succes niet belangrijk is. Geen succes betekent geen land in zicht. En wanneer er geen land in zicht is, is Jezus de enige vaste grond onder je voeten. Je moet je volledig aan Hem overgeven'. Dat raakte me. Altijd had ik geprobeerd het zelf goed te doen volgens de regeltjes van de kerk. Toen ik in de stille ochtenden van mijn burn out bij God kwam, ontdekte ik dat God aardig was!''

Hij klinkt nog steeds verwonderd, terwijl hij in de vlammen van de openhaard staart. ,,Al die strijd om het maar goed te doen; ik mocht het opgeven. Jezus had het al gedaan. Christenen zeggen vaak dat je God moet voelen, maar dat heb ik niet zo. Ik ben geboren als een twijfelaar en kwam er in die momenten achter dat ik daarin ook gewoon mezelf mocht zijn. Ik voel me beter bij de Narnia-kijk op God. Soms verschijnt Hij als leeuw Aslan even op de heuvel. Dan voel je Hem. Maar dat is niet elk moment.''

Is Kerst zo'n Narnia-moment voor u?
,,Ha, absoluut niet! De weken van Kerst en Nieuwjaar zijn bij mij het minst favoriet. Het hele mechanisme van tijd lijkt verloren, de wijzers van de klok slingeren als een gek in het rond. Ik doe heel erg mijn best om Jezus te voelen die dagen, maar dat is vrij moeilijk. Alle zaken zijn zo vercommercialiseerd dat het moeilijk is om Jezus’ geboorte daar nog tussenuit te plukken. Toch houd ik enorm van de aanloop naar Kerst. Overal lichtjes en bomen, er heerst een sfeer van verwachting. Daar zit meer van Jezus in, dan we denken. Er hangt verandering in de lucht, we gaan op weg naar iets speciaals. De uitdaging voor ons christenen is om iets uit het huidige leven te pakken en dat te gebruiken, in plaats van er alleen maar over te klagen.''

Hoe kunnen we dat praktisch doen?
,,Neem de loterij. Je kunt roepen naar mensen dat ze daar niet aan mee moeten doen en dat ze Jezus moeten volgen. Maar waarom doen mensen mee aan de loterij? Ze willen dat er iets fantastisch gebeurt in hun leven, ze hopen op verandering. 'Jullie zijn op de weg die Jezus aanwees,' zou je tegen deze mensen kunnen zeggen. Jezus zei ook: ‘Wees rijk! Verzamel schatten…. in de hemel! Je zult nog rijker worden dan in de loterij’. Ontmoet mensen waar ze zijn, dat is precies wat Jezus ook deed.''

We leven in een tijd waar God steeds vaker op een 'humoristische' wijze wordt gebruikt in diverse media. Hoe moeten we daar als christenen mee omgaan?
,,Als er zoiets gebeurt, zie je christenen opeens in rep en roer. Maken ze zich ook zo druk om de miljoenen kinderen die elke dag sterven? Het is moeilijk hoe we precies moeten reageren; hebben we sommige 'humor' ook niet gewoon verdiend omdat we ons zo armzalig presenteren? Het lijkt me belangrijk in zo’n situatie niet te gaan praten over standaard morele waarden, maar over je persoonlijke relatie met Jezus. Dat het pijn doet als iemand van wie je houdt, wordt uitgescholden. Getuig van Hem, in plaats van je religie te verdedigen.''

U gebruikt in uw boeken veel humor, die niet iedereen weet te waarderen. Is er voor u een grens aan humor?
,,Humor is de spiegel van het leven en daar kan ik moeilijk een grens in zien. Zelf zal ik niet gauw grappen over seks maken. Ik probeer me vaak in te beelden dat Jezus bij me in de kamer zit. Als ik een grap wil maken die tegen de aard van God ingaat, zie ik Hem hoofdschudden: 'Doe die maar niet'.''

Wie God is, lijken christenen allemaal heel goed te weten. ,,Maar,'' stelt Adrian, ,,dat zou nog wel eens anders kunnen uitpakken.'' We zijn op weg naar de ruïnes van een typisch Engels kasteel, waar Adrian graag wandelt met zijn vrouw.
,,Ik ben bezig aan een boek waarin ik 'blinde vlekken' van de Bijbel beschrijf. In Mattheüs zegt Jezus tegen mensen die Zijn wil niet doen: 'Ik ken jullie niet.' Hij zegt niet: 'Jullie kennen mij niet.' Het zou kunnen zijn dat er straks een vrouw aan de hemelpoort staat, die haar hele leven voor anderen gegeven heeft. 'Maar ik ken U niet,' zal ze stamelen tegen Jezus. 'Maar Ik u wel,' zou Jezus wel eens kunnen zeggen.''

Een gedurfde opmerking die u theologisch gezien niet kunt bewijzen.
,,Dat klopt. Niemand komt tot God, dan door Jezus. Maar als Jezus zelf je nu gewoon eens binnenlaat? Dat is er één om over door te denken. Het oordeel ligt bij Hem!''.

U houdt van tegenstellingen. Genade tegenover oordeel. Humor tegenover ernst. In de Bijbel is God vaak wel heel ernstig over de zonde. Is een serieuze schuldbelijdenis soms niet meer op zijn plaats?
,,Laatst zaten we hier aan tafel en ik vroeg: 'Wie van jullie vertelt er wel eens leugens?' Iedereen stak zijn hand op. Waarom waren deze leugenaars zo eerlijk over hun leugens? Omdat ze zich comfortabel voelden! Dat is net zo bij het avondmaal. Je weet dat Jezus je aanvaardt, je voelt je comfortabel. Op dat moment is je zonden belijden niet moeilijk meer, maar juist vreugdevol! Wij maken er zelf vaak een hele strijd van. We weigeren te gaan zitten aan die tafel en we vechten ertegen het goede te ontvangen. Besef dat verlossing Zijn idee is, niet het onze. Ga dus in op Zijn uitnodiging om aan de avondmaalstafel te gaan.''

In uw boeken spreekt God soms tot u. Ooit hebt u, ondanks dat u van een borrel houdt, het glas een jaar laten staan omdat u dacht dat God dat van u vroeg. Hoe spreekt God tot u?
,,Laat ik voorop stellen dat ik God niet letterlijk hoor spreken. Het is meer een bewustzijn; ik weet dat ik iets moet doen wat goed is. Ik dronk absoluut niet teveel, maar voelde dat het goed was te stoppen. Na dat jaar ben ik veel minder gaan drinken. Dat bewustzijn kun je niet zomaar pakken of grijpen. Het vergt een openheid voor de Heilige Geest, je moet al je geliefde zekerheden bij het kruis durven leggen. Het is geen magisch moment en ook je eigen bewustzijn kan een grote rol spelen. Test die gevoelens daarom voorzichtig uit. Ik vergelijk het graag met boodschappen doen in de supermarkt. Je kunt de winkel ingaan met het doel je boodschappen te doen en weer te vertrekken. Of je kunt verwachtingsvol binnenstappen; misschien krijg je de gelegenheid te getuigen. Je bent dan meer open voor de mogelijkheid dat God wil werken en gaat niet snel achter een paal staan als er iemand aankomt.''

In uw tweede gewijde dagboek merkt u op: 'Christelijke sprekers hebben het vaak over worstelingen waar ze mee klaar zijn, in plaats van over degene die nog spelen.' Wat is uw worsteling op dit moment?
,,Dat heeft heel erg te maken met die leiding. Op dit moment sta ik aan het eind van een doodlopende weg. Ik heb het christelijke wereldje even helemaal gehad en zou graag iets anders gaan doen. Als ik terugga op deze weg, kom ik dezelfde dingen weer tegen. Bridget en ik zijn op dit moment dus op zoek naar de geheime deur. We zoeken naar de volgende plek waar God ons wil hebben. Het is voor mij een zorg en een frustratie niet te weten waar dat heengaat.''

Zijn vrouw Bridget is inmiddels aangeschoven en vult aan: ,,We willen echt kijken wat God met ons leven wil. Heel praktisch doen we dat door Adrians agenda maar een jaar vooruit te plannen. We hadden nu al spreekbeurten voor 2007 kunnen hebben, maar je moet God ook de gelegenheid geven iets op je pad te brengen.''
Adrian zucht: ,,Ik ben een twijfelaar. Graag zou ik alles wat ik nu had opgeven, als ik maar wist dat ik Gods wil werkelijk deed! De toekomst ligt open. Maar je weet het: geen succes, geen land in zicht. Het is aan Jezus.''

Wat is de grootste tegenstelling…
… in de Bijbel?
,,De persoonlijkheid van Jezus en een stuk uit Hosea waarin God zegt dat hij zwangere vrouwen zal openrijten. Als God zulke dingen doet, ben ik verloren. Je moet de Bijbel daarom ook door het perspectief van Jezus lezen, pas dan krijg je een volledig beeld van God.''

… in de kerk?
,,De grootste tegenstelling van de kerk is de kerk. De kerk als lichaam van Christus en als instituut met regels lijken soms mijlenver uit elkaar te staan.''

… in deze laatste weken van het jaar?
,,Dit moet de meest vreedzame periode van het jaar zijn, maar het is de meest stressvolle periode waarin je het meest naar rust verlangt!''

… in de wereld?
,,Het verschil tussen rijk en arm! Ik begrijp niet waarom niet alle christenen een kind sponsoren! Ik ben ambassadeur voor World Vision en weet dat hele families hierdoor kunnen veranderen.''. Zie ook: http://www.eo.nl/portals/themes/article.jsp?portal=5254965&article=6714552&theme=5801954