| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
BESCHRIJVING
RECENSIES
"Een heerlijke tekst om voor te dragen." De bijbelvertaling van Pieter Oussoren is een heerlijke tekst om voor te dragen, volgens Henk van Ulsen. Het wat bijtende staccato van de tekst nodigt de voorlezer uit om de dynamiek van zijn/haar stem te gebruiken. Zoals een tekst van een toneelstuk moet functioneren op het podium, zo moet deze tekst allereerst functioneren in de voordracht in de gemeente. Dat heeft de vertaler steeds in het achterhoofd gehad. Bij concordant wordt vaak gedacht aan een kreupel soort werkvertaling: je hebt wat er staat, maar ´t is ongeschikt voor buiten de studeerkamer. Mijn betrokkenheid bij de vertaling van Pieter Oussoren dateert van de tijd dat ik op een uitgeverij de teksten van Oussoren moest uittypen voor het vertaaltijdschrift: De Eerste Lezing. Het was in eerste instantie niet zozeer het concordante waar ik voor viel, maar het ritme waar de tekst toe uitnodigt. Sinds het begin is God schepper,- van de hemelen en de aarde. De aarde is woest en vormloos geweest, met duisternis op het aanschijn van de oervloed,- maar adem van God reeds wervelend over het aanschijn van het water. Als voorlezer is hier plezier aan te beleven: de tekst laat wat over voor de voorlezer. Oussoren heeft gevoel voor ritme, alliteratie en woordspel - net als de bijbelschrijvers In plaats van uitgevuld proza, is gekozen voor de korte regels op basis van de liturgische voordrachttekens in de Masoretische tekst. Waar de voorlezer (cq zanger) wordt geacht adem te halen, wordt de regel afgebroken. .De tekst is afgedrukt als een lang episch gedicht. Dat geeft de voordracht enerzijds rust, maar schept ook ritme en accenten. De tekst heeft dan ook weinig ´dichtsmeerwoordjes´ zoals: dus, want, toen, maar, nog. Die woordjes maken de tekst wel soepel, - en bij het stillezen versnelt dat het begrip- maar het stimuleert zeker niet de stemvoering bij het voorlezen. We vroegen Henk van Ulsen om deze tekst eens uit te proberen. Dit heeft een prachtige CD opgeleverd met de tekst van Lucas. Van Ulsen was dan ook zeer content over de voordrachtsmogelijkheden van de tekst. Daaarnaast is het ook de veelvuldig toepaste tegenwoordige tijd die deze vertaling fris maakt. Doorgaans klinkt het: ´God zegt´ in plaats van ´God zei´. Het Hebreeuwse werkwoordsysteem biedt deze mogelijkheid. Op aangeven van de middeleeuwse Rasji en in navolging van de hedendaagse franse vertaler Chouraqui vertaalde Oussoren waar mogelijk met deze vorm. En wat mooi is meegenomen: deze presens helpt het historiserend lezen te voorkomen. Een tekst om te zingen Niet alleen met het oog op voordracht werd deze tekst vertaald. De psalmen werden zo vertaald dat ze ook zingbaar zijn. Bij de Naardense bijbel is een CD gevoegd met daarop verschillende uitvoeringsmogelijkheden van de psalmen. Van vertrouwd Geneefs tot de prachtige Engelse chants, maar ook volgens de synagogale zang en de kloostertonen. Die laatste vorm is tamelijk eenvoudig en ook erg geschikt om in een vesperdienst te gebruiken. Wat ook aardig is aan de alfabetische psalmen is dat die nu ook alfabetisch zijn vertaald. De eerste letter van elke regel in Psalm 119 bijvoorbeeld volgt een alfabetisch systeem (net als het hele boek Klaagliederen).Dat werd voor onvertaalbaar gehouden, maar is toch gelukt. Naast het plezier in taal is deze vertaling te typeren als concordant: waar het kan wordt een woord in het origineel zo systematisch mogelijk met telkens hetzelfde Nederlandse woord weergegeven. Zo worden woordpatronen en verwijzingen zichtbaar. Dat maakt deze vertaling geschikt voor studie. En je hoeft als predikant na het voorlezen niet betweterig te melden: ´we hebben wel gelezen dit, maar eigenlijk staat er dat´. Voor lezers die geen Hebreeuws of Grieks lezen, en voor predikanten die daar niet aan toekomen is dat een uitkomst. Een eenvoudige vlotte tekst is het niet geworden. Maar dat is de bijbeltekst ook nooit geweest. Zoals Willem Barnard wel zegt: ´Het heeft de Heer nu eenmaal behaagd zich in literatuur te openbaren´. Daarnaast heb je hier te maken met teksten uit een andere cultuur, uit een andere tijd in een andere taal. Daar mag uit respect wel iets van zichtbaar blijven. Het beschermt je tegen snelle annexatie en schriftfundamentalisme. Je bent als lezer in deze tekst als een wandelaar door een stenig landschap. Dat gaat niet zo snel, maar dat is misschien maar goed ook.
MAIL A FRIEND
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||












